Voordat je verandaverlichting bestelt, is het verstandig om eerst te berekenen hoeveel spots je daadwerkelijk nodig hebt. Met te weinig spots blijft je overkapping te donker; met te veel spots betaal je voor licht dat je niet gebruikt. In dit artikel laten we aan de hand van een rekenvoorbeeld zien hoe je het juiste aantal spots voor je overkapping bepaalt en waar je verder rekening mee moet houden.

Waarom hangt het aantal spots van meer af dan alleen de oppervlakte?

Het is verleidelijk om te denken dat je simpelweg de oppervlakte van je overkapping door een vast getal kunt delen om tot het juiste aantal spots te komen. In de praktijk spelen meerdere factoren een rol:

• Het gewenste lichtniveau. Wil je vooral sfeer creëren of wil je onder de overkapping ook comfortabel kunnen lezen of eten?

• De lichtopbrengst per spot. Deze verschilt per product en staat vermeld op de verpakking of in de productspecificaties, meestal tussen de 150 en 300 lumen per spot.

• De stralingshoek. De meeste inbouwspots voor veranda's hebben een stralingshoek tussen de 30 en 60 graden. Deze hoek bepaalt hoe groot de lichtcirkel op de grond wordt bij een bepaalde montagehoogte.

• De montagehoogte. Hoe hoger de spots hangen, hoe breder (maar minder intens) de lichtcirkel wordt.

• De maximale belasting van je driver of transformator. Systemen met een centrale driver ondersteunen meestal slechts een beperkt aantal spots per driver. Controleer dit altijd voordat je een groot aantal spots plant.

Door met deze factoren rekening te houden, voorkom je dat je te weinig of juist te veel spots bestelt.

Vuistregel: lumen per m² voor je overkapping

Een praktische manier om het aantal spots te berekenen, is aan de hand van het aantal lumen per vierkante meter. Je kunt hiervoor twee richtwaarden gebruiken:

• Sfeervolle basisverlichting: ga uit van ongeveer 100 tot 150 lumen per m². Dit is voldoende om je veranda gezellig te verlichten voor een ontspannen avond.

• Functionele verlichting, bijvoorbeeld om te eten, lezen of werken: ga uit van ongeveer 200 tot 300 lumen per m² voor voldoende zicht.

Deze richtwaarden vormen een uitgangspunt. Wil je liever wat meer of minder licht, dan kun je hier gerust van afwijken. Kies je voor dimbare verlichting? Dan kun je de uiteindelijke lichtsterkte altijd naar wens aanpassen, ook als je in eerste instantie wat ruim hebt gerekend.

Rekenvoorbeeld: bereken het aantal spots voor je overkapping

Laten we de berekening toepassen op een overkapping van 3 bij 4 meter, dus 12 m², waarbij je vooral sfeervolle basisverlichting wilt. In dit voorbeeld gaan we uit van een gangbare LED inbouwspot met een lichtopbrengst van ongeveer 200 lumen.

Stap 1: Bepaal het benodigde aantal lumen. 12 m² × 150 lumen per m² = 1.800 lumen in totaal.

Stap 2: Deel dit door de lichtopbrengst per spot. 1.800 lumen ÷ 200 lumen per spot = 9 spots.

Stap 3: Rond af naar een geschikt aantal. Afhankelijk van de beschikbare setgroottes kun je dit bijvoorbeeld afronden naar 8 of 10 spots. Wil je liever wat extra marge? Dan is naar boven afronden een verstandige keuze.

Wil je ook rekening houden met functionele verlichting, bijvoorbeeld omdat je regelmatig buiten eet? Reken dan met 250 lumen per m² in plaats van 150: 12 m² × 250 lumen per m² = 3.000 lumen, gedeeld door 200 lumen per spot = 15 spots.

Let op: de lichtopbrengst per spot kan aanzienlijk verschillen tussen producten. Controleer altijd het aantal lumen van de spot die je daadwerkelijk wilt gebruiken en pas de berekening daarop aan.

Houd rekening met de stralingshoek

De stralingshoek van een spot bepaalt hoe groot de lichtcirkel wordt op het oppervlak waarop het licht valt. Bij een gangbare stralingshoek van ongeveer 45 graden en een montagehoogte van circa 2,2 tot 2,5 meter (een veelvoorkomende hoogte voor een overkapping) krijg je per spot een lichtcirkel met een diameter van ongeveer 1,8 tot 2 meter. Bij een smallere stralingshoek wordt deze cirkel kleiner en het licht geconcentreerder; bij een bredere stralingshoek wordt de cirkel groter, maar het licht minder intens.

Dit betekent dat je de spots bij voorkeur niet te ver uit elkaar plaatst. Een onderlinge afstand van ongeveer 1,5 tot 2 meter zorgt meestal voor een gelijkmatig lichtbeeld, zonder duidelijk donkere plekken tussen de spots. Plaats je de spots verder uit elkaar, dan loop je het risico op een ongelijkmatig verlichte veranda, zelfs als het totale aantal lumen op papier voldoende is.

Vergeet de driver of transformator niet

Werk je met laagspanningsspots die op een centrale driver of transformator worden aangesloten? Dan is het belangrijk om te controleren hoeveel spots je maximaal op één driver mag aansluiten. Dit maximum verschilt per systeem en staat vermeld in de specificaties. Komt je berekening boven dit maximum uit? Dan heb je een extra driver nodig. Houd hier rekening mee bij het samenstellen van je bestelling, vooral als je een bestaande set wilt uitbreiden met losse spots.

Rekenvoorbeelden voor verschillende afmetingen van overkappingen

Om je verder op weg te helpen, hebben we de berekening ook toegepast op een aantal veelvoorkomende afmetingen van overkappingen. Deze voorbeelden gaan uit van sfeervolle basisverlichting van 150 lumen per m², met een gangbare spot van ongeveer 200 lumen.

Wil je ook functionele verlichting boven een eet- of keukengedeelte? Bereken dan dat specifieke deel van de overkapping met de hogere richtwaarde van 250 tot 300 lumen per m² en bereken de rest van de overkapping met de richtwaarde voor sfeerverlichting.

Verdeel de spots slim over je overkapping

• Verdeel de spots zo gelijkmatig mogelijk over het oppervlak, bijvoorbeeld in een raster of in rijen.

• Overweeg bij een eet- of zithoek om enkele extra spots dichter bij elkaar te plaatsen voor extra functioneel licht op die plek.

• Houd bij het plaatsen van de spots rekening met de balken of het frame van je overkapping: de exacte positie van de spots wordt vaak deels bepaald door waar montage praktisch mogelijk is.

• Maak vooraf een eenvoudig lichtplan of een schets, zodat je kunt zien of de verdeling goed uitkomt voordat je gaat zagen en boren.

Ga aan de slag met je berekening

Met deze vuistregels en het rekenvoorbeeld kun je voor vrijwel iedere overkapping een goede inschatting maken van het benodigde aantal spots. Houd er rekening mee dat de exacte lichtopbrengst en stralingshoek per product verschillen. Controleer daarom altijd de specificaties van de spot die je uiteindelijk kiest voordat je je bestelling definitief maakt.

Twijfel je nog over het juiste formaat, de uitvoering of het type spot? Bekijk dan onze koopgids voor het kiezen van de juiste verandaspots, waarin we onder andere de afmetingen, zaagdiameter en het verschil tussen vaste en kantelbare spots behandelen.

Weet je hoeveel spots je nodig hebt? Volg dan onze stap-voor-stap handleiding voor het aansluiten en installeren van verandaverlichting om de spots, driver en afstandsbediening zelf te installeren.

Verandaverlichting kopen bij Lightexpert.nl

Op zoek naar geschikte spots om je berekening in de praktijk te brengen? Bij Lightexpert.nl vind je een ruim assortiment verandaverlichting in verschillende formaten en setgroottes.